Wschodnia Jerozolima (hebr. מזרח ירושלים; arab. القدس الشرقية) – obejmuje teren północno-wschodniej i wschodniej części Jerozolimy, który podczas Wojny o Niepodległość w 1948 został zajęty przez Jordańczyków, i później podczas Wojny Sześciodniowej w 1967 zajęty przez Izraelczyków. Obejmuje teren Starego Miasta z najświętszymi miejscami Judaizmu, Chrześcijaństwa i Islamu.

Po 1967 teren Wschodniej Jerozolimy został włączony do obszaru administracyjnego Jerozolimy. Przed 1967 Wschodnia Jerozolima zajmowała powierzchnię około 6,4 km², obecnie po rozszerzeniu terytoriów osiedlych podmiejskich zajmuje powierzchnię około 70 km².

Zaraz po urodzeniu chłopca, zgodnie z Pismami, po ośmiu dniach, następuje obrzezanie (hebr. brit mila). Wymóg obrzezania sięga czasów Tory i Abrahama, który obrzezał swego syna Izaaka w tydzień po narodzeniu. "(...) będziecie obrzezywali ciało napletka na znak przymierza waszego ze Mną".

Poprzedniego wieczoru ojciec dziecka wraz z przyjaciółmi modli się i studiuje Torę przez całą noc. Rankiem, po odmówieniu modlitw, kuma (jid kwaterin) zanosi dziecko do pokoju lub do synagogi (w Izraelu, do specjalnej sali w szpitalu). Zebrani witają dziecko, wznosząc okrzyk "mazal tow" ("dobrego losu", "szczęścia", "na szczęście"). Dziecko odbiera kum (kwater) przy wtórze wersetów biblijnych, śpiewanych przez ojca i gości oraz mohela, który dokonuje obrzezania.
    Kum przynosi dziecko od matki do mężczyzny wybranego przez rodzinę, zwanego "sandak". Zasiada on na fotelu jak dla proroka Eliasza i w czasie obrzezania trzyma dziecko na miękkiej poduszce na rękach. Trzymanie dziecka podczas obrzezania uznawane jest za wielki zaszczyt. Udzielanych jest wiele błogosławieństw.
    Obrzezania dokonuje posiadający odpowiednie kwalifikacje rzezak (hebr. mohel). Mohel wypija wino, zwilżając uprzednio kilkoma kroplami usta dziecka, po czym zwraca je matce.
    Mohel w białym fartuchu (kitel) i modlitewnym szalu, ujmuje penis dziecka kleszczami i zakłada nań metalową osłonę w kształcie dzwonu, która ochrania żołądź aż do napletka. Zabiegu dokonuje się przy pomocy specjalnych narzędzi, które kiedyś były pięknie zdobione. Po odmówieniu modlitwy mohel przebija specjalnym rytualnym sztyletem napletek dziecka i przecina tkankę równo z osłoną. Odcięty napletek wrzuca się do przygotowanej srebrnej misy. Jednocześnie chłopiec otrzymuje imię.
    Zmawia się modlitwę: "Pochwalonyś Ty, Wiekuisty, Boże nasz, Królu Wszechświata, któryś nakazał, aby nasi synowie zawarli przymierze ojca naszego Abrahama".

Następnie rodzina świętuje, tańczy i ucztuje. Obrzezanie jest świętem, w którym uczestniczy społeczność, krewni i przyjaciele. Wszyscy razem dzielą radość rodziców. Jeśli uroczystość wypadnie w szabat, zwykle urządza się ją po szabatowym rannym obrządku, po którym rodzina i przyjaciele łączą się przy kiduszowym posiłku. Po ceremonii wszyscy obmywają ręce i uczestniczą w błogosławieństwie chleba i chały, po czym następuje przyjęcie, zwane "Seudat Micwa", które składa się z wina, herbaty, kawy, wódki i piernika. Podaje się również potrawy mięsne lub rybne, albo mleczne.

Ewangelista Łukasz (4, 29-30) opisuje scenę, w której mieszkańcy Nazaretu zamierzali strącić Jezusa ze skały. W południowej części miasta, na zboczu wzgórza tradycyjnie uważanego za miejsce, z którego Maryja obserwowała przebieg tego wydarzenia, franciszkanie zbudowali Kaplicę Trwogi.

Samo wzgórze nazywane jest Górą Strącenia lub Saltus Dominus (skok Pana). Aby tam dotrzeć, należy wyjść przez oznakowaną bramę w murze przy Paul VI St, która znajduje się naprzeciwko hotelu HaGalil, na południe od centrum miasta. Kościół stoi za murami, powyżej klasztoru ss. klarysek.

Poszczególne Kościoły chrześcijańskie prowadzą w pobliżu miejsc kultu religijnego domy noclegowe. Często oferują one niedrogie, ale wyjątkowo czyste i schludne miejsca noclegowe. Goście nie muszą być chrześcijanami, ale powinni przestrzegać regulaminu - ciszy nocnej, wczesnego wstawania, a w przypadku nie zalegalizowanych związków - konieczności spania w oddzielnych pokojach. Niektóre bardziej liberalne schroniska bardziej przypominają zwyczajne hotele czy pensjonaty.

Typowy obrazek z Izraela: postać w stroju kąpielowym, unosząca się na wodach (albo raczej leżąca na powierzchni) Morza Martwego z gazetą w ręku - zupełnie jak w niedzielny poranek w łóżku. W odróżnieniu od innych stereotypów związanych z Bliskim Wschodem, takich jak podziwianie piramid z grzbietu wielbłąda czy tradycyjna chusta zamotana wokół szyi - unoszenie się na wodach Morza Martwego jest wyjątkowym i niepowtarzalnym przeżyciem.

Wzdłuż 90-kilometrowej linii brzegowej nie ma wydzielonego kąpieliska, lepiej jednak poszukać miejsca z prysznicami, bo woda ma dość mulistą konsystencję i pozostawia na ciele osad. Najładniejsze i dobrze utrzymane piaszczyste plaże są w rejonie hotelu w Ein Boqeq oraz w Hamme Zohar, nieco dalej na południe. Jeśli nie ma zbyt wiele czasu, lepiej skorzystać z położonej bliżej Jerozolimy plaży w Ein Gedi.

Po niezwykłej kąpieli w Morzu Martwym, następną atrakcją jest wizyta w Masadzie - miejscu uznawanym przez większość turystów za najciekawszy punkt pobytu w Izraelu. Rezerwat przyrody Ein Gedi jest mniej znany i rzadziej odwiedzany, ale z pewnością zasługuje na uwagę. W dalszej kolejności, jeśli tylko czas na to pozwoli, warto wybrać się do Qumran i miejscowości Ein Feshka. Turyści, którym wiecznie brak czasu, najlepiej zrobią wyruszając autobusem z Jerozolimy wcześnie rano do trzech najciekawszych miejsc: rezerwatu Ein Gedi, na plażę i do Masady. Nocleg można załatwić w Masadzie, a następnego dnia wczesnym rankiem, kiedy jeszcze nie ma upału - zaliczyć górę. Potem można przez cały dzień poznawać okolicę.

Turyści przyjeżdżający z Ejlatu i Beer Szewy najpierw trafiają do Masady, gdzie spędzają noc. Najlepiej wybrać się na szczyt wczesnym rankiem, a następnie na północ do rezerwatu Ein Gedi, żeby zdążyć zanim go zamkną wczesnym popołudniem. Przed wyruszeniem do Jerozolimy można jeszcze nacieszyć się kąpielą w Morzu Martwym. Mając w zapasie jedną noc trzeba zatrzymać się w Ein Gedi tak, by wejść do rezerwatu naprawdę wcześnie, kiedy jest chłodniej i mniej tłoczno. Będzie też więcej czasu na delektowanie się pięknem okolicy.

Tereny dzisiejszego Izraela zasiedlone zostały ok. 2500r.p.n.e. przez Kananejczyków. Około XIII wieku p.n.e. pojawiły się na tym obszarze plemiona izraelskie kolonizując południową część Kanaanu, czyli krainę nazwaną później przez Rzymian Palestyną.

Dogodne położenie tego regionu na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych między Azją, Afryką i Europą, w zachodniej części tzw. żyznego półksiężyca, zdeterminowało w znacznym stopniu jego burzliwe dzieje.

Pod koniec XI wieku p.n.e. Izraelici zostali zjednoczeni przez Saula. Około 925 r. p.n.e. państwo izraelskie uległo rozbiciu na dwa królestwa: Izrael, uzależnione od Asyrii na przełomie IX i VIII w. oraz Judę, które zostało podbite w latach 857-856 przez Babilonię.

Po podbojach asyryjskich, babilońskich a później perskich (550-333 p.n.e.) i macedońskich Aleksandra Wielkiego w 323 r.p.n.e.) Żydzi rozprzestrzenili się po terytoriach zwycięskich imperiów. W 63 r. p.n.e. następuje podbój ziem Izraela przez Rzymian, którzy w 6 r. n.e. utworzyli tutaj prowincję zwaną Judeą.

Jako miejsce narodzin i działalności Jezusa z Nazaretu stała się kolebką chrześcijaństwa.

W 66 r. n.e. Żydzi zbuntowali się przeciw władzy Rzymian, co dało początek trwającemu do 73 r. powstaniu zelotów. Zakończone klęskami powstania zwiększyły rozproszenie, czyli diasporę Żydów po całym imperium rzymskim. Od tego czasu terytorium dawnego państwa żydowskiego nazywać Palestyną.

Od 395 r., po rozpadzie Imperium Rzymskiego, Palestyna wchodziła w skład Cesarstwa Bizantyjskiego, zaś w latach 634-640 została podbita przez Arabów. W ciągu kolejnych wieków nastąpiła islamizacja i arabizacja miejscowej ludności. Jerozolima stała się jednym z ważniejszych ośrodków religijnych i gospodarczych islamu.

Idee głoszone w chrześcijaństwie zachodnim o konieczności odzyskania z rąk muzułmanów Ziemi Świętej dały początek wojnom krzyżowym.

Po pierwszej inwazji rycerstwa zachodnioeuropejskiego w 1099 r. na terenie Palestyny powstało Królestwo Jerozolimskie. W roku 1187 chrześcijanie utracili jednak Jerozolimę. a ostateczny upadek nastąpił w 1291 r. wraz ze zdobyciem Akki - ostatniej twierdzy krzyżowców.

W latach 1516-1918 Palestyna znalazła się w imperium osmańskim. Utraciła przy tym swoją dawną pozycję.
W XIX wieku powstała idea stworzenia państwa żydowskiego w Palestynie i przyspieszenia osadnictwa Żydów na tym terenie.

W roku 1897 odbył się pierwszy Kongres Syjonistyczny, na którym sformułowano program budowy państwa Żydów w Palestynie. W 1918 został on poparty tzw. Deklaracją Balfoura, ministra spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, która w tym czasie, aż do 1948 r. zajmowała terytorium Palestyny.

Nasilający się w okresie międzywojennym napływ Żydów do Palestyny spotkał się z protestem rdzennej ludności arabskiej. Po II wojnie światowej ONZ zatwierdziła, zaakceptowany przez wszystkie mocarstwa, projekt podziału Palestyny na 2 państwa: arabskie i żydowskie.

Sprzeciw krajów arabskich doprowadził do wybuchu wojny arabsko-izraelskiej w latach 1948-49. W wyniku zwycięstwa państwo izraelskie powiększyło się, a pozostała część ziem, wraz ze Starym Miastem Jerozolimy została włączona do Królestwa Jordanii.

Żadne z sąsiednich państw arabskich nie uznało prawa Izraela do istnienia. Doprowadziło to ostatecznie do wybuchu kolejnej wojny sześciodniowej w 1967 r. W jej efekcie Izrael zajął Zachodni Brzeg Jordanu wraz z pozostałą częścią Jerozolimy należące do Jordanii, Wzgórza Golan należące do Syrii i Półwysep Synaj i Okręg Gazy należące do Egiptu.

Na mocy układu egipsko-izraelskiego w 1980 r. wojska izraelskie opuściły terytorium Synaju.

W grudniu 1987 r. na terenach okupowanych wybuchło powstanie antyizraelskie (tzw. intifada), zakończone dopiero podpisaniem w 1993 r. porozumienia palestyńsko-izraelskiego w sprawie utworzenia autonomii palestyńskiej. Rozpoczęło ono długie i trudne pertraktacje pokojowe.

Mówi się często, że w Jerozolimie się modlą, w Tel Awiwie - tańczą, a w Hajfie pracują. Okazuje się, że jest więcej niż szczypta prawdy w tym powiedzeniu.

Podczas gdy Jerozolimę spowija nimb jej przeszłości, a Tel Awiw pławi się w hedonizmie ery kart kredytowych, Hajfa - trzecie pod względem wielkości miasto Izraela - szczyci się tym, że stała się dla kraju centrum nowoczesnego przemysłu. Dla zwiedzających oznacza to atrakcje w rodzaju wycieczek po gigantycznym silosie zbożowym stojącym na portowym nabrzeżu.

Jednakże leżąca u stóp góry Karmel Hajfa nie jest miejscem pozbawionym uroku. W górnej części miasta leży kilka ładnych dzielnic mieszkaniowych i promenad, z których rozciąga się wspaniały panoramiczny widok na północne wybrzeże. W połowie wysokości góry znajduje się jedno z najpiękniejszych miejsc w całym Izraelu - ogrody przykrytej złotą kopułą świątyni bahaistów. Co więcej, w pobliżu jest kilka miejsc wartych zwiedzenia, a jako centrum lokalnej komunikacji Hajfa może być dogodną bazą wypadową dla ciekawych jednodniowych wycieczek po okolicy.

Jerozolima jest stolicą Izraela. W starożytności była miastem kananejskim, które po zdobyciu przez Dawida stało się siedzibą królów żydowskich i centrum judaizmu. Od I w.n.e. jest związana ściśle z tradycjami chrześcijaństwa, a od VII w. stała się również ważnym miastem dla islamu. Jerozolima leży na wysokości 770 m. n.p.m. w okolicy pagórkowatej. W części wschodniej znajduje się Stare Miasto otoczone murem z tradycyjnymi dzielnicami: chrześcijańską, ormiańską, muzułmańską i żydowską. Na wzgórzu Moria mieści się Plac Świątyni z najstarszym obiektem kultu żydowskiego i muzułmańskiego „Świętą Skałą” (ołtarz całopaleń Abrahama, święte miejsce świątyni Salomona, miejsce nawiedzone obecnością Mahometa). Świętą Skałę przykrywa kopuła meczetu Omara z VII w. Od strony zachodniej do Placu Świątyni przylega słynna żydowska „ściana płaczu” pozostałość muru herodiańskiego po zburzeniu przez Rzymian świątyni w 70r. n.e. Największym sanktuarium kultu chrześcijańskiego jest Bazylika Św. Grobu na wzgórzu Golgota, pod kościołem znajduje się grobowiec skalny. Misterium Drogi Krzyżowej - Via Dolorosa , 14 stacji. Na południe od Murów Starego Miasta na Górze Syjon znajduje się Wieczernik będący pierwszą siedzibą Kościoła (odprawiane msze od czasów apostolskich). Obecna budowla została wzniesiona w XIV w., a w jej obrębie mieszczą się też sanktuaria żydowskie i muzułmańskie. Od wschodu za murami Starego Miasta wznosi się Góra Oliwna, związana z wjazdem Chrystusa do Jerozolimy (Brama Złota), jego pojmaniem (ogród i grota Getsemani), wniebowzięciem Najświętszej Marii Panny (Kościół Wniebowzięcia), wniebowstąpieniem (Sanktuarium Wniebowstąpienia). Zespół Starego Miasta został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO.

Nowe Miasto Jerozolimy zaczęto budować w XIX wieku. Jedną z pierwszych dzielnic była Mea Sze’arim zamieszkała przez Żydów pochodzących z Polski. W zachodniej części miasta mieści się siedziba parlamentu izraelskiego. W mieście jest muzeum archeologiczne, Biblijny Ogród Zoologiczny.